پیشگیری و درمان

آمبولی ریه چیست؟ علائم، پیشگیری ، میزان خطر ، عوارض

آمبولی ریه: پیشگیری، علائم و خطرات

آمبولی ریه

بررسی اجمالی آمبولی ریوی (PE)

(لخته شدن خون در ریه)

به انسداد در یکی از شریان‌های ریوی آمبولی ریه گفته می‌شود. اکثر موارد آمبولی ریه پی‌آمد لخته‌های خونی است که از پاها یا در موارد نادر از دیگر بخش‌های بدن (ترومبوز عمیق وریدی) وارد ریه‌ها می‌شود.

مطلب زیر ممکن است برای شما مفید باشد:

از آنجایی که لخته مانع از جریان یافتن خون در ریه‌ها می‌شود، آمبولی ریوی می‌تواند منجر به مرگ شود. البته اگر به سرعت برای مداوا اقدام شود، احتمال مرگ کاهش می‌یابد. چنانچه از لخته شدن خون در پاها جلوگیری شود، احتمال بروز آمبولی ریه نیز از بین می‌رود.

آمبولی ریه عارضه‌ای کشنده است. متاسفانه حدود یک سوم از بیمارانی که آمبولی ریه‌شان تشخیص داده نمی‌شود و معالجه نمی‌شوند ، زنده نمی‌مانند. چنانچه بیماری با انجام ام آر آی یا سی تی اسکن تشخیص داده شود، می‌توان آن را با دارو و جراحی مداوا کرد. مانند همیشه

پیشگیری بهتر از درمان است. همان‌طور که می‌دانید آمبولی ریه گاهی پس از جراحی بروز می‌یابد، بنابراین توصیه می‌کنیم برای پیشگیری از آمبولی ریه پس از جراحی از جوراب آنتی آمبولی استفاده کنید. این جوراب راحت است و با اعمال فشاری ملایم به پاها جریان خون را به حالت عادی برمی‌گرداند.

شرکت محور پزشکی آسیا به عنوان یکی از تخصصی‌ترین مراکز توزیع و فروش  انواع جوراب‌های آنتی  آمبولی و پمپ DVT آماده ارائه‌ی خدمات به بیماران عزیز می‌باشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و یا سفارش محصول می‌توانید با شماره‌های زیر تماس حاصل فرمایید:

شماره تماس کارشناسان فروش: 09129638725 و 02188993219

چه چیز باعث لخته شدن خون در ریه میشود و علایم اولیه این عارضه چیست؟

  • آمبولی ریوی به گرفتگی یکی از شریان های ریوی میگویند که در اثر وجود لخته خون در یکی از عروق بدن و انتقال آن به شریان ریوی ایجاد میگردد.
  • این لخته های خون خطرناک معمولا در عروق عمقی بازو و یا ران ها ایجاد میگردند (DVT) و پس از تجزیه به بخش های کوچکتر به سمت اعضای حیاتی مانند قلب، ریه و هر جا که در آن رسوب کنند حرکت میکنند و در نتیجه آن شریان ها را بسته و مانع ورود خون به آنها میشوند.
  • ترومبوآمبولی وریدی (VTE) شرایط پزشکی را توصیف می کند که آمبولی ریوی (PE) و DVT همزمان در آن رخ میدهد.
  • ویژگی های معمول آمبولی ریوی شامل:
    • درد قفسه‌ سینه،
    • تنگی نفس،
    • ضربان قلب سریع و،
    • اضطراب میشوند.
  • همچنین در برخی موارد عوارض نامشخص تری مانند اضطراب، سرفه، مخاط خونی، درد شکمی،  یا غش کردن دارد.
  • برخی از فاکتور های خطرناک VTE :
    • بی‌حرکت بودن طولانی،
    • عمل جراحی یا ضربه روحی،
    • سرطان،
    • بارداری،
    • داروهای ضد بارداری خوراکی یا استروژن درمانی،
    • سیگار کشیدن،
    • عارضه ضد انعقاد پذیری ( مشکل مادرزادی مربوط به انعقاد خون)
  • آمبولی ریوی میتواند موجب مرگ ناگهانی شود.
  • تشخیص آمبولی ریوی بعضی اوقات دشوار است و ممکن است احتمال آمبولی ریوی در بیمار فراموش شود. این تشخیصی است که باید در هر کس که از درد قفسه سینه یا تنگی نفس شکایت دارد، در نظر گرفته شود
  • تشخیص معمولا با انجام سی تی اسکن یا آنژیوگرافی ریه تایید میشود.
  • استفاده از داروهای ضد انعقاد ( رقیق سازی خون ) برای معالجه آمبولی ریوی است. بسته به موقعیت بیمار , استفاده از داروهای ضد انعقاد خون ممکن است به مدت ۳ تا ۶ ماه ادامه داشته باشد و یا ممکن است در تمام طول عمر مصرف آن توصیه شود.
  • از عوارض اصلی مصرف داروهای ضد انعقاد خونریزی است.
مدت ریکاوری از آمبولی ریوی، خارج سازی لخته خونی از ریه و بهبود

برای اکثر افرادی که مبتلا به آمبولی ریوی بوده و یا لخته خونی در شش خود دارند،  دوره ریکاوری چند هفته تا چند ما طول می‌کشد.  با این حال،  مشکلات متعددی می‌تواند برای بیمار رخ دهد،  برای مثال،  شوک،  فشار خون پایین،  گیجی،  ایست قلبی،  یا کما و در برخی موارد مرگ.

آمبولی ریوی چیست؟ و چه علایمی دارد.

ریه‌ها مسئول گرفتن اکسیژن از هوا و انتقال آن به بدن هستند.  آن‌ها هم چنین کربن دی اکسید ( محصول زاید متابولیسم ) را از جریان خون می‌گیرند و آن را از بدن بیرون می‌کشند.

تبادل هوایی بین شش‌ها و خون از طریق مجاری شریانی و وریدی انجام می‌شود.  هم سرخرگ‌ها و هم سیاهرگ‌ها خون را در بدن حمل می‌کنند و انتقال می‌دهند،  اما این فرآیند در هر کدام از این دو بسیار متفاوت است.

سرخرگ‌ها،  خون را از قلب حمل می‌کنند و سیاهرگ‌ها خون را به قلب باز می‌گردانند.  هر زمان که قلب می‌تپد،  خون به ریه‌ها و بقیه بدن فرستاده میشود.

مسیر گردش خون به صورت زیر است:

  • شریان‌های موجود در ریه خون را از قلب به شش ها می‌رسانند.
  • اکسیژن از هوا بر روی هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز خون قرار می‌گیرد و سپس از طریق رگ‌های ریوی به قلب باز می‌گردد.
  • قلب سپس خون غنی از اکسیژن را از آئورت و انشعابات آن به تمام اندام‌ها و بافت‌ها در بقیه بدن از جمله مغز، شکم و بازوها و پاها پمپ می‌کند.
  • بعد از آنکه هموگلوبین اکسیژن را به بافت های بدن رساند. کربن دی اکسید که از متابولیسم در بدن ایجاد میشود را جمع آوری میکند.
  • خون حاوی کربن دی اکسید توسط سیاهرگ‌ها به قلب باز میگردد.
  • قلب خون حاوی دی اکسید کربن را با استفاده از شریان ها ریوی به ریه انتقال میدهد.
  • در آنجا، دی اکسید کربن به هوا باز دمیده می شود و محموله جدیدی از اکسیژن بارگذاری می شود تا دوباره چرخه گردش خون آغاز شود.

اگر یک لخته خونی ( ترومبوز ) در یکی از رگ‌های خونی بدن شکل بگیرد ( ترومبوز سیاهرگ عمیق یا DVT ) , پتانسیل شکست و حرکت ( embolize ) به سمت قلب و وارد شدن به یکی از شریان‌های ریوی را دارد که نهایتا ممکن است در آن گیر کند.

آمبولی ریوی جریان خون را در بخشی از شش مسدود می‌کند و عملکرد آن قسمت از شش را مختل می‌کند.  نه تنها از مبادله اکسیژن و دی ‌اکسید کربن جلوگیری می‌کند،  بلکه تامین خون را به خود بافت ریه کاهش می‌دهد و به طور بالقوه باعث مرگ بخشی از بافت ریه می‌شود ( infarct = مرگ بافت ).

درد سینه یکی از نشانه های عارضه تهدید کننده آمبولی ریوی است که باید زمانی در نظر گرفته شود که بیماران از درد سینه و کوتاهی نفس به پزشکان خون شکایت میکنند.

انواع خاصی از آمبولی ریوی وجود دارند که به علت وجود لخته خونی در ریه ایجاد نمیشوند، بلکه میتوانند به سبب وجود مواد دیگری در بدن ایجاد شوند. این موارد اغلب نادر بوده و شامل:

  • آمبولی چربی از داخل یک استخوان بزرگ مثل استخوان ران ( استخوان ران ) بروز میکند و می‌تواند به خاطر شکستگی و یا به علت عوارض عمل جراحی رخ داده باشد،
  • آمبولی مایع آمنیوتیک در بارداری،
  • بافت سرطانی
  • آمبولی هوا
  • معمولاً عارضه یک پروسه پزشکی مانند جراحی مغز و اعصاب، تزریق رنگ یا قرار دادن رشته داخل وریدی مرکزی است

علایم آمبولی ریوی معمولا به علت ضعف ریه در عملکرد و فراهم نمودن اکسیژن مورد نیاز برای بدن ایجاد می‌شوند.

آمبولی ریوی چه نشانه ها و علایمی دارد؟

متداول ترین نشانه های این عارضه عبارتند از:

درد سینه: درد اغلب به عنوان یک درد پلورتیک توصیف می شود،  یک درد شدید که به هنگام نفس عمیق بدتر می شود.

تنگی نفس: شخص ممکن از در نگه داری نفس مشکل پیداکند. و این علامت با افزایش فعالیت بدنی بدتر خواهد شد.

هیپوکسی یا هیپوکسیمی: کاهش غلظت اکسیژن در خون. (hypo = کمتر +ox  = اکسیژن + ia یا emia = خون).

علائم حیاتی (فشار خون،  ضربان قلب،  ضربان تنفس و اشباع اکسیژن) بسته به اندازه آمبولی و میزان بافتی که تحت تاثیر آمبولی قرار گرفته است ممکن است طبیعی یا غیر طبیعی باشند. هرچه بار یا لخته بزرگتر باشد،  علائم حیاتی ناپایدار تر است.

علایم مهم و غیر نرمال این عارضه عبارتند از:

  • تاکی کاردی: ضربان قلب بالا (تاکی = سریع + قلبی = قلب)؛
  • تاکی پنه: میزان تنفس بالا (تنفس). (تاچی = سریع + پنوم = تنفس).
  • افت فشار خون: کاهش فشار خون (فشار خون پایین + فشار خون = فشار خون)؛
  • هیپوکسی: کاهش SaO2. اشباع اکسیژن توضیح میدهد که چه تعداد از مولکول های هموگلوبین حامل اکسیژن هستند. سطح اکسیژن معمولی معمولاً بیشتر از 92٪ -93٪ است.

شرایط به شرح زیر است:

  • میزان تپش قلب و نرخ تنفس برای جبران کمبود اکسیژن منتقل شده از ریه افزایش میابد. با این کار میزان اکسیژن مورد نیاز برای بافت ها و اندام های بدن به سرعت تامین میشود.
  • این عارضه ممکن است به اضطراب، ضعف و سبکی منجر شود زیرا اعضای بدن از اکسیژن لازم برای عملکرد محروم می شوند.
  • اگر بار لخته به اندازه کافی بزرگ باشد، ممکن است پمپاژ خون را از طریق شریانهای مسدود شده ریوی به قلب سخت تر کند. این موضوع  کار قلب را افزایش می دهد،  فشارهایی را در قلب وارد می کند و عضله قلب را فرسوده می کند.

مرگ ناگهانی در 25% از مواقع از علایم اولیه آمبولی ریوی میباشد. بدون هیچ علایم اولیه ابتدا تنفس شخص و سپس ضربان قلب وی قطع میشود. آمبولی ریوی دومین علت عمده مرگ ناگهانی بعد از بیماری عروق کرونر است.

آمبولی ریوی نتیجه نهایی ترومبوز ورید عمیق یا لخته شدن خون در قسمت های دیگر بدن است. معمولاً،  DVT در پا و پایین شکم (لگن) یا بازو شروع می شود. عوامل خطر آمبولی ریوی همین خطرات برای ایجاد ترومبوز ورید عمقی هستند. به سه عامل گفته شده در زیر سه گانه Virchow گفته می شود:

  • بی‌حرکتی طولانی مدت یا تغییر در جریان خون طبیعی (حالت ایستا)،
  • افزایش پتانسیل لخته شدن خون (بیش از حد انعقاد پذیری)،
  • آسیب به دیواره رگها

مثال‌هایی از این علایم عبارتند از:

  • بی حرکتی طولانی
  1. سفر طولانی (نشستن در ماشین، هواپیما،  قطار)
  2. بستری شدن در بیمارستان یا استراحت طولانی مدت
  3. عمل جراحی
  • افزایش پتانسیل لخته شدن خون
  1. داروها
    • قرص های ضد بارداری
    • مکمل استروژن
    • فنوتیازین ها
  2. سیگار کشیدن
  3. استعداد ژنتیکی. مثالها عبارتند از:
    • کمبود فاکتور V لیدن
    • جهش MHFTHR
    • کمبود پروتئین C یا پروتئین S
    • کمبود آنتی ترومبین III
    • هموسیستینمی
    • هموسیستینوری
    • هایپرلیپیدمی
  4. ضایعه های خونی
  • پلی کیتمی
    • افزایش تعداد گلبول های قرمز
    • (برعکس کم خونی)
  • ترومبوسیتوز
    • تعداد بالای پلاکت
  1. سرطان
  2. حاملگی، از جمله دوره پس از زایمان ( تا 6 تا 8 هفته پس از زایمان)
  • آسیب به دیواره رگها
  1. آسیب به دیواره عروق
  2. ترومبوز وریدی عمیق قبلی
  3. تروما به پای تحتانی با یا بدون جراحی یا گچ گرفتگی
  4. ونوگرافی
  5. قرار دادن ضربان ساز یا باتری درون قلب
  6. سوء مصرف مواد مخدر IV

چه تست هایی برای تشخیص آمبولی ریه به کار میرود؟

پزشک باید همواره در نظر داشته باشد که آمبولی ریه میتواند عامل اصلی درد قفسه سینه یا تنگی نفس باشد. مرحله اول تشخیص نگاهی دقیق به درد قفسه سینه است. از جمله خصوصیات آن،  شروع آن و هر نوع علائمی که ممکن است تشخیص را به سمت آمبولی ریوی هدایت کند. پزشک حتی ممکن است راجع به ریسک بروز فاکتورهای ترومبوز وریدی عمیق در بیمار تحقیق کند.

معاینه فیزیکی در ابتدا روی قلب و ریه ها متمرکز خواهد شد،  زیرا درد قفسه سینه و تنگی نفس همچنین ممکن است  بخاطر سکته قلبی،  ذات الریه،  پنوموتوراکس (ریه فرو ریخته)،  برش آنوریسم آئورت و غیره باشد.

در آمبولی ریوی،  نتیجه معاینه قفسه سینه معمولاً طبیعی است،  اما در صورت وجود التهاب در سطح ریه، ممکن است در هنگام معاینه صدایی شبیه به سایش شنیده شود (التهاب پلور ممکن است باعث ایجاد اصطکاک شود،  که می توان آن را با استتوسکوپ شنید).معاینه جسمی ممکن است شامل معاینه بازوها و پاها،  جستجوی علائم DVT از جمله گرما،  قرمزی،  حساسیت و تورم باشد. افراد مبتلا به آمبولی ریوی ممکن است یافته های جسمی نداشته و معاینه فیزیکی با نتیجه طبیعی داشته باشند.

قانون آمبولی ریوی (PERC) برای آمبولی ریوی

برای بررسی احتمال آمبولی ریوی (PE) از طریق آزمایش مهم است که بتوانیم خطر ابتلا به آمبولی ریوی را تعیین کنیم. یکی از ابزارهای طبقه بندی ریسک،  قانون آمبولی ریوی ((PERC است. اگر بیمار هیچ عاملی مبنی بر خطر آمبولی ریوی (PE) و تهدید علائم حیاتی طبیعی نداشته باشد،  احتمال آمبولی ریوی کم است (کمتر از 2٪). بسته به شرایط،  آزمایش های بعدی ممکن است لازم نباشد. در آزمایش  آمبولی ریوی ((PERC پاسخ منفی به گزینه های زیر  نشان دهنده منفی بودن نتیجه آزمایش است:

  • سن بالای 50 سال
  • ضربان قلب سریعتر از 100
  • SaO2 در هوای اتاق کمتر از 95٪
  • DVT قبلی یا آمبولی ریوی (PE)
  • تروما یا عمل جراحی در 4 هفته گذشته
  • هموپتیزی (سرفه خون)
  • استفاده از هورمون
  • تورم یک طرفه پا (فقط یک پا درگیر است)

اگر پاسخ هر یک از این گزینه‌ها بله است،  باید همچنان احتمال آمبولی ریوی در نظر گرفته شود.

آزمایش اولیه (CBC،  الکترولیت،  BUN،  آزمایش خون کراتینین،  اشعه ایکس سینه،  EKG)

آزمایش اصلی در تشخیص آمبولی ریوی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • CBC (اندازه گیری کامل خون)،
  • الکترولیتها،
  • BUN (نیتروژن اوره خون)،
  • آزمایش خون کراتینین (برای ارزیابی عملکرد کلیه ؛ به زیر مراجعه کنید)،
  • INR، PTT (برای اندازه گیری میزان قابلیت لخته شدن خون)،
  • اشعه X قفسه سینه،
  • الکتروکاردیوگرام (الکتروکاردیوگرافی ؛ EKG، ECG).

تشخیص با تابش اشعه X بر قفسه سینه معمولاً در آمبولی ریوی طبیعی است. EKG ممکن است طبیعی باشد،  اما ممکن است علائم غیرمستقیم آمبولی ریوی (PE) را نیز نشان دهد. این موارد شامل تاکی کاردی (ضربان قلب> 100) و تغییرات مرتبط با فشار بطن راست است.

آزمایش خون دیمر

اگر گمانه زنی در مورد آمبولی ریوی در بیمار کاهش یابد، تست دیمر برای اطمینان از عدم وجود لخته خونی مورد نیاز است. این تست میزان مواد حاصل از تجزیه لخته های خونی را اندازه گیری و ارزیابی میکند. اگر پاسخ تست نرمال باشد، احتمال آمبولی ریوی خیلی پایین است. متاسفانه این تست به طور مشخص میزان لخته های خونی درون ریه ها را نشان نمیدهد و میتواند به علل مختلف مثبت باشد (از جمله بارداری، بریدگی و زخم، عمل جراحی، سرطان، و یا عفونت. اگر خطر بالقوه لخته خون زیاد باشد،  D-dimer مفید نیست. هدف از قانون آمبولی ریوی ((PERC و آزمایش D-dimer به حداقل رساندن نیاز به مطالعات تصویربرداری و کاهش خطر قرار گرفتن در معرض اشعه است.

سی تی اسکن

سی تی اسکن (توموگرافی کامپیوتری) یک آزمایش به کمک تصویربرداری از قفسه سینه و اولین انتخاب برای تشخیص آمبولی ریوی است. رنگ در بازوی فوقانی به رگ تزریق می شود. این اجازه می دهد تا شریانهای ریوی که احتمال لخته شدن خون در آنها بالاست دیده شود. باید در مورد انجام این تست بر روی افرادی که آلرژی به رنگ دارند،  مشکلات کلیوی یا افرادی که در سه ماهه اول بارداری خود قرار دارند،  احتیاط شود.

آنژیوگرام ریوی

همواره یک استاندارد طلایی برای تشخیص آمبولی ریوی انجام آنژیوگرام ریوی بود،  که در آن یک سوند به شریانهای ریوی،  معمولاً از رگ‌های موجود در کشاله ران یا مچ دست فرو می رفت. مقداری رنگ از این طریق به شریان های ریوی تزریق می شد که پزشک می‌توانست به وسیله آن وجود لخته خون در ریه را تشخیص دهد. البته این تست یک آزمایش ریسکی است و انجام آن به رادیولوژیست ماهر نیاز دارد تا سوند را به درستی وارد کند. امروزه این روش بیشتر از سی تی اسکن استفاده می شود. آنژیوگرافی ریوی اغلب در شرایط غیر معمول انجام می شود.

اسکن تهویه – پرفیوژن

این روش یکی دیگر از روش های غیر معمول تشخیص آمبولی ریوی است که برای بیمارانی که نمیتوانند سی تی اسکن کنند استفاده میشود. اسکن از گاز استنشاقی (V) و رنگ تزریق شده (Q) برای مقایسه مناطقی از ریه که هوا وارد میشود با آن قسمت هایی از ریه که خون دریافت می کنند،  استفاده می کند و اگر عدم تطابقی وجود داشته باشد،  احتمال وجود لخته خون وجود دارد.

اسکن V / Q چند ساعت طول می کشد تا انجام شود و توسط رادیولوژیست احتمال کم، متوسط و زیاد احتمال وجود لخته خون در ریه تشخیص داده میشود. یک نتیجه با احتمال کم به معنای این است که هنوز یک تغییر 5٪ -15٪ وجود دارد که یک آمبولی ریوی (PE) وجود دارد. به همین دلیل،  اسکن های V / Q اغلب انجام نمی شوند.

سونوگرافی وریدی داپلر

به جای تصویربرداری از ریه،  ممکن است از سونوگرافی پاها (یا بازوها در صورت مناسب بودن شرایط بالینی) برای جستجوی لخته خون در بیمار مشکوک به داشتن آمبولی ریوی استفاده شود. اگر ترومبوز ورید عمقی (DVT) وجود داشته باشد،  می توان اینگونه استنباط کرد که فردی که از درد قفسه سینه و یا تنگی نفس شکایت دارد، ممکن است از آمبولی ریوی رنج ببرد. بسته به وضعیت کلینیکی ممکن است مداوای اولیه ترومبوز ورید عمقی و آمبولی ریوی مشابه باشد.

مرتبط:، امبولی ریه و کما، میزان خطر آمبولی ریه، آمبولی ریه چه علائمی دارد، آمبولی ریه چیست ، آمبولی عفونی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *